कला र साहित्य

टहल जिरेलको जिरेल भाषाको कबिता नेपाली अनुवाद सहित

जिरेल भाषाको कविता

टहल जिरेल

ल्हाराङ् मेताते ल्हे थान च्योक्
छुर्केन्दुई फार्केन्पा ताजिनी, थोङ्गिदुक् देत्च्याते ल्हा लु च्योक्
मि लुङ्बाला डोजिनोङ, मिक्दुराङ् फाङ्गदु ज्वाकीच्योक् ।
थलतालदुई फोत्किन् हुरे ठ्हाङ्का, फार्केन् छुर्केन टाल्गिनी
थोङ्च्या फाबा लाङ्च्या गाहा, ख्याम्नदुक् छ्यूलुम्ताङ जोम्गिनी ।।

गाङेते खाम्बा दोक्पोईराङ्, दुक्पाताङ छ्युक्पु सुङ् मेताच्योक्
स्वर्गनेई ठुङ्का ङिह्ला च्योक्, ग्येल्बो ग्येल्मुराङ् देत्च्याते च्योक् ।
दोक् ल्येमु ह्यूल्दु देत्जिनी, अह्मेते फाङ्दुराङ् ङ्यालाते च्योक्
लु लाला गाङेराङ् बाक् चेजिनी, सुङ्लाङ दुक्पाराङ् मेताच्योक् ।।

ह्यूल्दुराङ गाल्ला देत्जिनी, मेन्दाक्वा थारिलेई थोङा च्योक्
माह्लासुङ ल्हा लु देत्च्या च्योक्, मिक्की किल्दु ज्वाकी च्योक् ।
दोक्पोई ख्याम्बाला ज्यूसिनोङ्, जेन्जिक्की ठुत्च्या काम्बाराङ्
ङ्याल्ला देत्च्या छकल्साक्, जेन मि बोम दुन च्येत्जिनोङ ।।

फार्ताङ छुर्गी खाम्बे मी, मेदेत्च्या नमोङ् डिक्लानी
दोक्पोई बोला फार् ताच्या, दोक्पोई छुर्ला ताजिनी ।
बात्राङ सोला मेतेच्र्या, डिक्ला लाहा खिई सिर्जिनी
पुङ्मा चुला गाङेकी, ह्यूल्ला ल्येमु जोई सिर्जिनी ।।

ठुत्ला ङिल्च्या जेन्जिक्गी, दोक्पोई खेन्ला थेन्जिनोङ् ।
मुज्युत्च्या ज्येन्लाङ् खेन्ला थेन्, न मेथेन्च्या थेखोरोङ्
डालुम्नाङ्दु देरिङ च्योक्, थ्वास्याङ् सोह्किन ईवा च्योक्
ल्हाक्नपेकी ह्वारिङ चाङ, दोन्नापेकी ल्येमु च्योक्, ।।

ङिङ्मार खित्च्या काल्वाराङ्, त्वाबा तुक्पा थोङ्जीनोङ्
ख्याम मुज्युत्च्या ज्येन मिलाङ, न मख्याम्च्या थे खोरोङ्, ।
चि खित्च्ये थोङ्ला ल्येमु ह्यूल, सोम्बोराङ सिकिन गालाच्योक्
ह्यूल्बा लेमु मेत्नामेई, ल्हाराङ मेताते ल्हे थान च्योक् ।।

देउता विनाको मन्दिर जस्तो (नेपाली भाषा अनुवाद )

वारीबाट पारी नियाल्दा, देखिन्छ देवी देवता बस्ने जस्तो
अरु ठाउँमा जाँदा पनि आखामै काखमा राखौ जस्तो
झरनाबाट पोखिएर बगेको खोला वारी र पारी छुट्टाएर
देख्ने माया लाग्ने खुशी बगेको छ खोल्सीहरुसँग मिलेर

सबैको घर एकै नासको धनी गरिब कोही छैन जस्तो
स्वर्गको एक टुक्र झरे झैं राजा रानी नै बस्ने जस्तो
त्यस्तो राम्रो गाउँमा बस्दा आमाको काखमा सुते जस्तो
गीत गाएर सबै नाचगान गर्दा कसैलाई दुख नभए जस्तो

गाउँमै गएर बस्दाखेरी होईन रहेछ टाढाबाट देखे जस्तो
लागेना देवी देवता बस्ने जस्तो आँखाको नानीमा राखौ जस्तो
एक जना हिड्न पाईला सार्दा अर्कोले तान्ने खुट्टा पनि
सुतेरै बस्ने मध्य घामसम्म अरु सात डाँडा काटी सक्दानी

ओल्लो र पल्लो घरको छिमेकी नबस्ने मिलेर कहिल्यै नि
एक जना फुलेर उता हेर्ने अर्कोले एता हेर्दा पनि
कुरा कसैको नि नखाने मिलेर काम गरौ भन्दा पनि
काँधमा काँध मिलाएर गाउँलाई राम्रो बनाउ भन्दा पनि

तानेर खसल्ने अर्कोले एकजना उकालो उक्लिदा नि
नदिने अरुलाई माथि उक्लिन न नउक्लिने आफू नि
खाल्डो भित्रको गंगटो झैं बाँको खाएर खिरिए जस्तो
पछाडिबाट नामफिनी काँडा अगाडिबाट राम्रो जस्तो

घ्रिणा र हेला गर्ने धेरै नै भोक तिर्खा देखेर पनि
हिड्नै नदिने अरुलाई नि नहिड्ने आफू पनि
के गर्नु देखेर राम्रो मात्र गाउँ जीउदै मरेर गए जस्तो
गाउँले नराम्रो भए पछि देउता विनाको मन्दिर जस्तो

लेखक जिरेल संघ नेपालको अध्यक्ष हुन ।